Đội tuyển Trung Quốc: nhiều tiền, đông dân mà vì sao chỉ một lần dự World Cup?
Đội tuyển Trung Quốc mới dự World Cup đúng một lần, năm 2002, và thua cả ba trận mà không ghi được bàn nào. Tiền nhiều không cứu được vì phần lớn số tiền ấy đổ vào giải Chinese Super League để mua ngoại binh và trả lương cao, còn nền bóng đá trẻ thì mỏng, cầu thủ nội gần như không ra nước ngoài thi đấu, ghế HLV đổi chủ liên tục và bóng đá nước này nhiều lần dính bê bối tham nhũng. Kết quả là Trung Quốc lại vắng mặt ở World Cup 2026, kỳ đầu tiên châu Á có tới tám suất chính thức.
Trung Quốc đã đi được bao xa ở World Cup và Asian Cup
Lần duy nhất Trung Quốc có mặt ở World Cup là năm 2002 tại Hàn Quốc và Nhật Bản, dưới sự dẫn dắt của HLV Bora Milutinović. Họ nằm bảng với Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ và Costa Rica, thua cả ba trận, để lọt lưới chín bàn và không ghi bàn nào. Kỳ đó Hàn Quốc và Nhật Bản là chủ nhà nên không phải đá vòng loại, và chi tiết này luôn được nhắc tới mỗi khi ai đó bàn về tấm vé duy nhất của Trung Quốc.
Ở Asian Cup, thành tích tốt nhất là hai lần á quân: năm 1984 và năm 2004, khi chính Trung Quốc đăng cai và thua Nhật Bản 1-3 ở chung kết trên sân Công nhân Bắc Kinh. Sau đó họ thường chỉ dừng ở vòng bảng hoặc tứ kết. Asian Cup 2023 tại Qatar, Trung Quốc bị loại ngay vòng bảng mà không ghi được bàn nào.
Tiền của Super League chảy vào đâu
Khoảng năm 2015 đến 2017, các CLB Super League chi tiền mạnh tới mức cả thế giới chú ý. Hulk sang Shanghai SIPG, rồi Oscar cũng tới đó với giá khoảng 60 triệu euro, cùng hàng loạt ngôi sao Nam Mỹ và châu Âu khác. Giải đấu hút khán giả hơn hẳn, còn đội tuyển gần như không được gì.
Các vị trí ghi bàn và kiến tạo ở CLB gần như đều thuộc về ngoại binh, nên tiền đạo nội ít được giữ vai trò quyết định. Lương cầu thủ nội cũng bị đẩy lên rất cao vì mỗi đội chỉ được dùng số ngoại binh giới hạn, và cầu thủ Trung Quốc giỏi trở thành hàng hiếm. Được trả nhiều ở nhà, rất ít người chịu sang châu Âu đá dự bị để học hỏi. Wu Lei ở Espanyol là trường hợp hiếm hoi trong gần một thập kỷ.
Khi chính quyền siết lại bằng trần lương, thuế chuyển nhượng và giới hạn chi tiêu, nhiều ông chủ bất động sản rút lui. Jiangsu vô địch Super League năm 2020 rồi giải thể chỉ vài tháng sau. Bong bóng xẹp đi mà không để lại một lứa cầu thủ đủ sức gánh đội tuyển.
Gốc rễ nằm ở bóng đá trẻ
Dân số đông không tự biến thành cầu thủ giỏi. Điều quyết định là bao nhiêu trẻ em được chơi bóng có tổ chức, có HLV, có giải đấu đều đặn từ nhỏ, và ở Trung Quốc con số ấy thấp so với quy mô dân số. Phần lớn phụ huynh đặt việc học và kỳ thi lên trước. Bóng đá chuyên nghiệp lại có tiếng xấu vì các vụ tiêu cực, nên ít gia đình muốn con đi theo con đường này.
Nhà nước đã nhiều lần công bố kế hoạch phát triển bóng đá học đường và đặt mục tiêu lớn cho đội tuyển. Kết quả đến chậm, vì một lứa cầu thủ cần khoảng mười năm mới chín, còn chính sách và người phụ trách lại thay đổi nhanh hơn thế. Nhật Bản và Hàn Quốc đi con đường ngược lại: hệ thống bóng đá trường học dày đặc và một làn sóng cầu thủ sang châu Âu từ sớm. Khoảng cách giữa họ và Trung Quốc vì thế ngày càng rộng.
Thay HLV liên tục và những bê bối làm đội tuyển chao đảo
Chỉ tính từ cuối thập niên 2010, đội tuyển Trung Quốc đã qua tay Marcello Lippi, Li Tie, Aleksandar Janković, Branko Ivanković, cùng vài người tạm quyền. Mỗi HLV mang một ý tưởng khác, ít ai có đủ một chu kỳ vòng loại trọn vẹn để xây đội.
Nặng nề hơn là chiến dịch chống tham nhũng trong bóng đá từ năm 2022. Cựu chủ tịch Liên đoàn bóng đá Trung Quốc Chen Xuyuan bị kết án tù chung thân vì nhận hối lộ. Cựu HLV đội tuyển Li Tie nhận án 20 năm tù; ông bị cáo buộc đưa tiền để có ghế HLV đội tuyển năm 2019 và dàn xếp trận đấu ở các CLB ông dẫn dắt. Hàng loạt quan chức và cầu thủ khác cũng bị điều tra hoặc cấm hoạt động suốt đời. Khi chính ghế HLV đội tuyển cũng có thể mua được, khó tin rằng việc chọn người, chọn quân thời đó dựa hoàn toàn vào năng lực.
Nhập tịch có phải lối tắt
Trung Quốc đã thử. Từ năm 2019, Liên đoàn cho nhập tịch các cầu thủ gốc Brazil đang đá ở Super League như Elkeson (tên Trung Quốc là Ai Kesen), Alan và Aloísio, cùng những người có gốc gác Trung Quốc sinh ra ở Anh như Tyias Browning, nay mang tên Jiang Guangtai và vẫn có tên trong đội hình hiện tại.
Cách này giúp vá hàng công trong một hai năm, nhưng có hai giới hạn rõ. Các cầu thủ gốc Brazil nhập tịch khi đã ngoài 30 tuổi nên sớm đuối sức. Họ cũng không làm thay đổi gì ở tầng đào tạo bên dưới. Khi các CLB cạn tiền, vài người rời Trung Quốc và chương trình gần như dừng lại.
Vòng loại World Cup 2026 đã đổ vỡ thế nào
World Cup 2026 mở rộng lên 48 đội, châu Á có tám suất chính thức, và đây được coi là cơ hội tốt nhất của Trung Quốc sau nhiều năm. Họ vào được vòng loại thứ ba, nằm bảng C cùng Nhật Bản, Australia, Saudi Arabia, Bahrain và Indonesia.
Trận mở màn tháng 9/2024, Trung Quốc thua Nhật Bản 0-7. Đội có vài chiến thắng sau đó nhưng không đủ để cạnh tranh vị trí thứ ba và thứ tư, hai suất đi tiếp vào vòng loại thứ tư. Tháng 6/2025, trận thua Indonesia 0-1 tại Jakarta khiến Trung Quốc chính thức bị loại, và HLV Ivanković rời ghế ngay sau đó.
Đội tuyển Trung Quốc hiện tại dưới thời Shao Jiayi
Người đang dẫn dắt đội tuyển là Shao Jiayi, cựu tiền vệ từng đá cho đội tuyển và nhiều năm thi đấu ở Đức. Trên trang đội của KQBD AZ, đội đang được xếp theo sơ đồ 4-2-3-1 với danh sách 28 cầu thủ, tuổi trung bình khoảng 27.
Đội hình trộn hai lớp rất rõ. Lớp kỳ cựu có thủ môn Yan Junling, tiền vệ Wang Shangyuan, Wei Shihao và tiền đạo Wang Ziming, những người đã quen với Asian Cup và vòng loại World Cup. Lớp mới có những cái tên 18, 19 tuổi như hậu vệ Wang Gengrui, tiền vệ Bunyamin Abdusalam, Huang Shenghao và tiền đạo Zhao Songyuan. Việc trao áo cho nhiều cầu thủ trẻ như vậy cho thấy ban huấn luyện đang nhìn tới chu kỳ sau thay vì chỉ giữ kết quả trước mắt.
Kết quả gần đây của đội chưa tốt, với nhiều trận thua hơn thắng. Vì phong độ và thứ hạng FIFA thay đổi theo từng đợt FIFA Days, bạn nên xem trực tiếp ở tab kết quả các trận gần đây, lịch thi đấu sắp tới và đội hình Trung Quốc trên site, thay vì dựa vào một con số ghi sẵn trong bài.
Trung Quốc còn đáng gờm với Việt Nam không
Trong phần lớn lịch sử đối đầu, Trung Quốc là bên chiếm ưu thế rõ rệt. Bước ngoặt là ngày mùng Một Tết Nhâm Dần, 1/2/2022, khi tuyển Việt Nam thắng Trung Quốc 3-1 tại Mỹ Đình ở vòng loại thứ ba World Cup 2022, trận thắng đầu tiên của Việt Nam trước đội tuyển này ở cấp đội tuyển quốc gia.
Trung Quốc ngày nay vẫn có lợi thế thể hình, một giải quốc nội nhiều tiền hơn V.League và nguồn cầu thủ rộng hơn. Nhưng họ không còn là đối thủ mà Việt Nam bước vào sân với tâm thế thua trước. Thứ quyết định khi hai đội gặp nhau là phong độ của từng đợt tập trung, nên muốn so sánh, bạn nên nhìn vào kết quả gần nhất của cả hai thay vì danh tiếng.
Hỏi đáp nhanh về đội tuyển Trung Quốc
Giải lớn gần nhất của Trung Quốc là Asian Cup 2027, còn đích đến dài hơi là vòng loại World Cup 2030.
Trung Quốc có dự Asian Cup 2027 không?
Có. Trung Quốc giành vé từ tháng 6/2024 nhờ đứng nhì bảng ở vòng loại thứ hai, và ở vòng chung kết tại Saudi Arabia họ nằm bảng C cùng Iran, Syria và Kyrgyzstan.
Bao giờ Trung Quốc có thể dự World Cup trở lại?
Cơ hội gần nhất là vòng loại World Cup 2030. Với lứa cầu thủ trẻ đang được trao cơ hội và tám suất dành cho châu Á, khả năng có, nhưng khoảng cách với Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran, Australia vẫn còn lớn.
Xem lịch thi đấu và kết quả của đội tuyển Trung Quốc ở đâu?
Trang đội Trung Quốc trên KQBD AZ có lịch các trận sắp tới theo giờ Việt Nam, kết quả từng trận, đội hình và thống kê, cập nhật theo từng đợt tập trung.
